تشدید بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی و بازگشت به دارایی‌های امن

یکی از برجسته‌ترین عوامل حمایت‌کننده از قیمت طلا در هفته جاری، افزایش قابل توجه ریسک‌های ژئوپلیتیکی در سطح جهان است. بحران ونزوئلا با مداخله نظامی ایالات متحده وارد فاز جدیدی شده است. دستگیری نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور، و تهدیدات بعدی دونالد ترامپ مبنی بر احتمال حمله دوم، نه‌تنها ثبات منطقه آمریکای لاتین را با تردید مواجه کرده، بلکه نشان‌دهنده تمایل واشنگتن به استفاده از گزینه نظامی در حل بحران‌های بین‌المللی است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که تنش میان متحدان سنتی خلیج فارس، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، به سطح بی‌سابقه‌ای از اتهامات علنی کشیده شده است. عربستان به صراحت امارات را متهم به تضعیف امنیت ملی خود کرده، نشانه‌ای نگران‌کننده از شکاف در یکی از مهم‌ترین اتحادهای منطقه‌ای جهان.

در گوشه دیگری از جهان، جنگ طولانی روسیه و اوکراین همچنان بدون چشم‌انداز روشنی برای صلح ادامه دارد و ناآرامی‌های داخلی در ایران نیز به پیچیدگی معادلات منطقه خاورمیانه افزوده است. این مجموعه بحران‌های همزمان، سرمایه‌گذاران را به سوی دارایی‌های سنتی امن مانند طلا سوق داده است. همانطور که الکساندر زومپفه، تحلیلگر فلزات گرانبها در هرائوس متالز آلمان اشاره می‌کند، وضعیت ونزوئلا به وضوح تقاضا برای دارایی‌های امن را مجدداً فعال کرده است، اما این تنها بخشی از تصویر بزرگ‌تر است. در واقع، نگرانی‌های ژئوپلیتیکی کنونی لایه‌ای اضافه بر دغدغه‌های موجود در مورد امنیت انرژی و سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی است.

چشم‌انداز سیاست پولی فدرال رزرو و تأثیر آن بر طلا

عامل بنیادی دوم که پایه‌های صعود طلا را تقویت می‌کند، تغییر انتظارات بازار نسبت به سیاست‌های آتی فدرال رزرو است. معامله‌گران به طور فزاینده‌ای به این باور رسیده‌اند که بانک مرکزی آمریکا در سال جاری حداقل دو کاهش نرخ بهره دیگر را در دستور کار خود قرار خواهد داد. این انتظارات پس از انتشار صورت جلسه آخرین نشست کمیته بازار آزاد فدرال (FOMC) تقویت شده است. در این صورت‌جلسه مشخص شد که اگرچه اعضای کمیته در مورد زمان‌بندی و میزان کاهش‌های آتی اختلاف نظر دارند، اما اکثریت آنان کاهش بیشتر نرخ بهره را تا زمانی که تورم به مرور زمان کاهش یابد، سیاستی مناسب می‌دانند.

پیامدهای این سیاست انبساطی برای طلا دوگانه و عمیق است. اولاً، کاهش نرخ بهره هزینه فرصت نگهداری طلای بدون بازده را کاهش می‌دهد. زمانی که اوراق قرضه و سپرده‌های بانکی سود کمتری ارائه می‌دهند، جذابیت نسبی طلا به عنوان ذخیره ارزش افزایش می‌یابد. ثانیاً، فشار نزولی بر نرخ بهره معمولاً به تضعیف دلار آمریکا منجر می‌شود. از آنجا که طلا به دلار قیمت‌گذاری می‌شود، ضعف دلار خرید این فلز را برای دارندگان سایر ارزها ارزان‌تر کرده و تقاضای بین‌المللی را افزایش می‌دهد. در همین حال، نگرانی‌هایی درباره استقلال فدرال رزرو در دوره ریاست جمهوری احتمالی مجدد ترامپ وجود دارد که خود عاملی اضافی برای بی‌ثباتی دلار به شمار می‌رود.

تناقض در داده‌های اقتصادی و انتظارات برای گزارش اشتغال

اقتصاد ایالات متحده در حال حاضر نشانه‌هایی متناقض ارائه می‌دهد که بر عدم قطعیت بازار می‌افزاید. از یک سو، شاخص مدیران خرید (PMI) بخش تولید که توسط S&P Global منتشر شده، در سطح ۵۱.۸ ثابت مانده که نشان‌دهنده ادامه روند انبساطی، هرچند با سرعت متوسط، در این بخش است. اما در مقابل، شاخص مشابه منتشر شده توسط مؤسسه مدیریت عرضه (ISM) حکایت از اوضاع متفاوتی دارد. این شاخص در ماه دسامبر به ۴۷.۹ واحد کاهش یافته که نه‌تنها پایین‌تر از پیش‌بینی‌های تحلیلگران است، بلکه بیانگر انقباض مداوم در فعالیت‌های تولیدی آمریکا می‌باشد.

این داده‌های متناقض تأثیر محدودی بر انتظارات انبساطی بازار داشته‌اند، اما توجه همگان را به گزارش اشتغال بخش غیرکشاورزی (NFP) روز جمعه معطوف کرده‌اند. انتظار می‌رود این گزارش نشان دهد که اقتصاد آمریکا در دسامبر ۵۵ هزار شغل جدید ایجاد کرده و نرخ بیکاری به ۴.۵٪ کاهش یافته است. نتیجه این گزارش می‌تواند جهت‌گیری کوتاه‌مدت بازار را تعیین کند. اگر اعداد به مراتب قوی‌تر از انتظار ظاهر شوند، ممکن است موقتاً انتظارات کاهش نرخ بهره را تعدیل کرده و از دلار آمریکا حمایت کنند که به نوبه خود می‌تواند فشار فروش محدودی بر طلا وارد آورد. با این حال، حتی در این سناریو نیز تأثیر ممکن است کوتاه‌مدت باشد، چرا که فدرال رزرو به سایر شاخص‌های اقتصادی از جمله تورم نیز توجه خواهد کرد.

واکنش بازار و سناریوهای پیش‌رو

بازار طلا در روزهای اخیر رفتاری پیچیده از خود نشان داده است. در ابتدا، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی محرک اصلی خرید این فلز بود، اما به تدریج تمرکز معامله‌گران به سمت انتظارات از سیاست پولی فدرال رزرو معطوف شده است. این تغییر تمرکز نشان‌دهنده درک بازار از محدود بودن دامنه مداخله آمریکا در ونزوئلا است. با این حال، این به معنای نادیده گرفتن کامل ریسک ژئوپلیتیکی نیست. همانطور که روند دادگاهی نیکلاس مادورو در نیویورک ادامه می‌یابد و واکنش قدرت‌های جهانی مانند چین و روسیه به تحولات ونزوئلا روشن‌تر می‌شود، امکان بازگشت ناگهانی این موضوع به کانون توجه بازار وجود دارد.

معامله‌گران در حال حاضر وضعیت تعادل ظریفی را تجربه می‌کنند. از یک طرف، داده‌های اقتصادی ضعیف‌تر از انتظار (مانند شاخص ISM) انتظارات کاهش نرخ بهره را تقویت کرده و به طلا کمک می‌کند. از طرف دیگر، بازار مراقب است که مبادا تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی موج جدیدی از تقاضا برای دلار آمریکا به عنوان دارایی امن ایجاد کند، که در این صورت می‌تواند بخشی از جریان‌های ورودی به طلا را منحرف نماید. در این میان، گزارش‌های اشتغال هفتگی و سایر داده‌های کلان اقتصادی (مانند آمار JOLTS و ADP) به عنوان معیارهای میانی مورد توجه قرار خواهند گرفت تا سرنخ‌های بیشتری درباره سلامت اقتصاد آمریکا و مسیر آتی سیاست پولی ارائه دهند.

نتیجه‌گیری: طلا در آستانه فصل جدیدی از نوسانات

طلای امروز در موقعیت منحصر به فردی قرار گرفته است. این فلز گرانبها نه تنها از سنت دیرینه خود به عنوان پناهگاه امن در زمان بی‌ثباتی بهره می‌برد، بلکه از تغییر پارادایم در سیاست‌های پولی بزرگ‌ترین اقتصاد جهان نیز سود می‌برد. کاهش تدریجی نرخ بهره توسط فدرال رزرو، در ترکیب با تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در چندین نقطه از جهان، ترکیب قدرتمندی برای حمایت از قیمت طلا ایجاد کرده است.

با این وجود، مسیر پیش‌رو هموار نخواهد بود. گزارش قوی اشتغال در روز جمعه می‌تواند موقتاً خوشبینی بازار را نسبت به سرعت کاهش نرخ‌ها تعدیل کند. همچنین، هرگونه نشانه از کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی یا تقویت غیرمنتظره دلار می‌تواند فشار فروش موقتی ایجاد نماید. با این حال، روند کلی صعودی به نظر می‌رسد. حتی اگر فدرال رزرو در کاهش نرخ‌ها محتاط‌تر عمل کند، محیط کلی نرخ‌های بهره پایین در مقایسه با دهه‌های گذشته، همچنان برای طلا مساعد است.

در بلندمدت، طلا به عنوان بیمه‌ای در برابر بی‌ثباتی جهانی و تورم بالقوه ناشی از سیاست‌های پولی انبساطی، جایگاه خود را حفظ خواهد کرد. سرمایه‌گذاران هوشمند این فلز را نه به عنوان دارایی برای سوداگری کوتاه‌مدت، بلکه به عنوان بخشی اساسی از یک سبد متنوع در نظر می‌گیرند که می‌تواند در دوران تلاطم، ثبات ایجاد کند. در هفته‌ها و ماه‌های پیش‌رو، تعامل پیچیده بین سیاست‌های بانک‌های مرکزی، تحولات ژئوپلیتیکی و سلامت اقتصاد جهانی، داستان جذاب و پرفرازونشیب طلا را ادامه خواهد داد. در این میان، آنچه مسلم است نقش پایدار این فلز درخشان به عنوان قطب‌نمایی در اقیانوس متلاطم اقتصاد جهانی است.